Đi khắp Việt Nam mà ăn chay thì sau vài chuyến sẽ nhận ra: có một nhóm món mà đi đâu cũng gọi được, và một nhóm món gần như luôn có mắm hoặc nước xương dù nhìn thì chay.
Nhớ hai nhóm đó thì không cần tra nhiều. Bài này liệt kê cả hai, cùng cách hỏi cho nhanh.
Nhóm gần như luôn ăn được
Cơm trắng. Có ở mọi quán.
Rau luộc nếu xin để riêng không nêm. Nói rõ.
Đậu hũ rán nếu xin không tẩm mắm. Nguồn đạm dễ nhất.
Khoai và ngô luộc. Bán rong khắp nơi.
Trái cây tươi. Chọn loại bóc vỏ được.
Bánh mì không. Có ở mọi thị trấn.
Sữa đậu nành. Bán sáng và tối.
Đậu phộng rang hoặc luộc. Bữa phụ.
Xôi trắng hoặc xôi đậu. Hỏi có ruốc hay mỡ không.
Chè đậu các loại. Hỏi có sữa không nếu thuần chay.
Bánh chưng chay và bánh nếp chay. Hỏi nhân.
Mì gói nếu bỏ gói gia vị. Phương án cuối.
Nhóm này cứu được mọi tình huống. Nhớ là đủ.
Không ngon nhưng đủ và an toàn. Đó là mục đích.
Nhóm gần như luôn có mắm hoặc xương
Mọi món nước: phở, bún, hủ tiếu, miến. Nước dùng từ xương.
Trừ khi quán có nồi chay riêng. Hỏi.
Mọi loại nước chấm pha sẵn. Nước mắm là nền.
Rau xào ở quán. Gần như luôn nêm nước mắm.
Canh rau ở quán. Cùng vấn đề.
Bánh cuốn, bánh bèo, bánh nậm. Nhân và nước chấm.
Gỏi và nộm. Nước trộn có mắm.
Bánh xèo và bánh khọt. Nhân và nước chấm.
Cơm rang và mì xào ở quán. Nêm bằng dầu hào hoặc mắm.
Lẩu các loại. Nước dùng.
Món kho ở quán. Nêm mắm.
Đồ chua ở quán bún đậu. Có thể có mắm.
Nhóm này phải hỏi từng món. Đừng đoán.
Nhiều nơi có bản chay nếu hỏi. Cứ hỏi.
Ba câu hỏi giải quyết phần lớn
Câu một: nước dùng nấu bằng gì. Giải quyết mọi món nước.
Câu hai: nước chấm có nước mắm không. Giải quyết mọi món chấm.
Câu ba: xào bằng dầu hay mỡ và có nêm mắm không. Giải quyết món xào.
Ba câu đó bao gần hết các trường hợp. Không cần hỏi dài.
Hỏi trước khi họ bắt đầu nấu. Không hỏi lúc đã xong.
Hỏi ngắn gọn và lịch sự. Người bán đang bận.
Nói rõ mình ăn chay ngay từ đầu. Họ tự biết phải tránh gì.
Nói rõ mức của mình. Có trứng sữa hay không.
Nói rõ nếu không ăn hành tỏi. Nhiều người ăn chay kiêng.
Hỏi món nào quán làm chay được. Để họ gợi ý.
Cách hỏi này nhanh hơn hỏi từng món. Mẹo tiết kiệm thời gian.
Người bán tử tế sẽ trả lời rõ. Và nhớ lần sau.
Trả lời vòng vo thì mình tự quyết. Đừng ép.
Cảm ơn dù họ không làm được. Giữ thiện chí.
Món có bản chay ở nhiều nơi
Phở chay và bún chay. Nước dùng nấm.
Hủ tiếu chay. Phổ biến ở miền Nam.
Mì Quảng chay. Miền Trung.
Bún riêu chay. Đậu hũ và cà chua.
Bún bò chay ở Huế. Đặc sản.
Cơm tấm chay. Chả chay và đồ chua.
Bánh xèo chay. Nhân giá và nấm.
Gỏi cuốn chay. Dễ tìm.
Bánh mì chay. Nhất là ngày rằm.
Lẩu chay. Ở quán chay.
Cà ri chay. Miền Nam.
Bánh canh chay. Miền Trung và Nam.
Hỏi quán có làm bản chay không. Nhiều nơi có mà không ghi.
Ngày rằm thì nhiều quán mở bản chay. Tận dụng.
Nguyên liệu hay bị giấu
Nước mắm trong nước chấm và trong món. Phổ biến nhất.
Mắm ruốc ở miền Trung. Trong rất nhiều món.
Mắm tôm trong bún đậu và vài món Bắc. Rõ mùi.
Nước dùng xương trong mọi món nước. Gần như luôn.
Mỡ động vật để xào và chiên. Nhất là vùng núi.
Dầu hào có chiết xuất hàu. Trong món xào.
Bột nêm thịt và viên nêm. Rất phổ biến.
Ruốc và chà bông trong xôi và bánh mì. Nhìn không rõ.
Tóp mỡ rắc trong một số món. Nhỏ nhưng có.
Trứng trong bánh và mì. Nếu mình thuần chay.
Sữa trong bánh ngọt và cà phê. Cùng lý do.
Gelatin trong kẹo và thạch. Đọc nhãn.
Mật ong trong trà và bánh. Nếu mình thuần chay.
Hỏi ba câu ở trên là bắt được phần lớn. Không cần nhớ hết.
Khi không có gì ăn được
Xin cơm trắng và rau luộc không nêm. Mọi quán làm được.
Mang nước tương và muối vừng của mình. Chấm rau luộc.
Xin thêm đậu hũ nếu quán có. Rán không tẩm.
Ăn kèm đồ khô mang theo. Bù đạm.
Ra cửa hàng tiện lợi mua thêm. Sữa đậu nành, chuối, bánh mì.
Siêu thị thì nhiều lựa chọn hơn. Nếu gần.
Chợ thì mua rau và đậu về nếu có bếp. Phương án tốt nhất.
Bánh mì không phết bơ hạt mang theo. Bữa nhanh.
Không bỏ bữa. Bù ở bữa sau là muộn.
Đói quá thì chọn kém. Ăn trước khi đói quá.
Ghi lại chỗ nào không có gì. Chuyến sau tránh.
Không trách người bán. Họ nấu theo thói quen vùng.
Cảm ơn và đi tiếp. Giữ thiện chí.
Chuẩn bị trước thì ít khi rơi vào cảnh này. Đó là cách phòng.
Ghi lại thành bản đồ riêng
Ghi quán nào ở đâu làm được món chay. Kèm địa chỉ và giờ mở.
Ghi món nào quán đó làm được. Gọi lại lần sau.
Ghi cả quán không làm được. Để không mất công vào lại.
Đánh dấu lên bản đồ trong điện thoại. Xem được khi đi.
Dùng một danh sách riêng cho quán chay. Không lẫn với chỗ khác.
Ghi số điện thoại quán nếu có. Gọi xác nhận trước khi tới.
Ghi câu hỏi nào hiệu quả với quán đó. Chi tiết hữu ích.
Cập nhật khi quán đóng cửa hoặc đổi chủ. Danh sách sống.
Chia sẻ cho người ăn chay khác. Thông tin rất hiếm.
Đăng lên nhóm ăn chay của vùng. Giúp được nhiều người.
Hỏi trong nhóm khi tới nơi mới. Nhận lại nhiều hơn cho đi.
Sau vài chuyến là có bản đồ khá đầy. Đi đâu cũng bớt lo.
Bản đồ riêng hợp với cách ăn của mình. Hơn danh sách chung.
Bắt đầu từ chuyến gần nhất. Không cần đợi.
