Miền Bắc có nhiều chùa nên cũng có nhiều quán chay, nhất là ở Hà Nội. Nhưng ra khỏi thành phố thì ít hẳn, và món mặn ở đây giấu mắm theo cách riêng mà người vùng khác không đoán ra.
Bài này nói về cách tìm, cách hỏi và những món dễ ăn chay ở miền Bắc.
Tìm quán chay
Hà Nội có rất nhiều quán chay. Nhất là quanh các chùa lớn.
Khu phố cổ và quanh hồ có nhiều lựa chọn. Dễ tìm nhất.
Quán chay thường mở buổi trưa. Buổi tối thì ít hơn.
Nhiều quán đóng cửa sớm. Đi ăn tối sớm.
Ngày rằm và mùng một thì đông. Đi sớm hoặc đặt trước.
Buffet chay có ở vài nơi. Nhiều lựa chọn.
Quán cơm chay bình dân giá rất rẻ. Gần chùa.
Ra khỏi Hà Nội thì ít quán hẳn. Thị xã có vài quán.
Thị trấn nhỏ thì thường không có. Chuẩn bị trước.
Chùa lớn ở tỉnh có cơm chay ngày rằm. Hỏi trước.
Tìm chùa trên bản đồ rồi tìm quanh đó. Mẹo hiệu quả.
Hỏi lễ tân chỗ ở. Họ biết quán gần.
Tìm nhóm ăn chay Hà Nội trên mạng. Thông tin mới nhất.
Ghi lại quán tìm được. Chuyến sau dùng lại.
Hỏi ở quán thường
Nước dùng là chỗ phải hỏi đầu tiên. Phở, bún, miến đều nấu từ xương.
Hỏi cả nước chấm. Nước mắm có mặt khắp nơi.
Mắm tôm trong bún đậu và một số món. Hỏi rõ.
Rau xào ở quán thường nêm nước mắm. Ít ai nghĩ tới.
Canh rau cũng hay nêm mắm. Hỏi.
Đậu phụ rán là món chắc ăn nhất. Có ở mọi quán.
Xin đậu rán không tẩm hành mỡ. Nếu mình khắt khe.
Rau luộc xin để riêng không nêm. Rồi tự chấm.
Cơm trắng và rau luộc là phương án nền. Có ở mọi quán.
Mang nước tương của mình. Chấm rau luộc.
Nói rõ mình ăn chay ngay từ đầu. Trước khi họ nấu.
Nói rõ mức của mình. Có hành tỏi hay không.
Người bán ở Hà Nội khá quen với khách ăn chay. Hỏi không thấy phiền.
Cảm ơn khi họ làm được. Lần sau họ nhớ.
Món dễ ăn chay
Bún đậu bản chay chỉ cần đổi mắm tôm. Chao dầm hoặc tương.
Đậu phụ rán chấm tương là món kinh điển. Đơn giản và ngon.
Nem chay có ở nhiều quán. Nhân miến nấm mộc nhĩ.
Miến xào chay. Món quen.
Bánh cuốn nếu không có nhân thịt. Hỏi nhân và nước chấm.
Xôi các loại. Hỏi có ruốc hay mỡ không.
Bánh gối và bánh rán thì hỏi nhân. Nhiều loại có thịt.
Chè các loại phần lớn là chay. Hỏi có sữa không nếu thuần chay.
Tào phớ là món ngọt an toàn. Đậu nành và đường.
Sữa đậu nành nóng buổi sáng. Bán khắp nơi.
Bánh mì thì hỏi pate và sốt. Như mọi nơi.
Ngô và khoai luộc bán rong. Bữa phụ an toàn.
Cốm vào mùa thu. Đặc sản.
Trái cây theo mùa rất nhiều. Rẻ và ngon.
Theo mùa
Mùa xuân có rau non và măng. Măng phải luộc kỹ.
Mùa hè có rau muống, mướp, bí. Món mát.
Mùa hè nhiều trái cây. Vải, nhãn, mận.
Mùa thu là mùa cốm. Chỉ vài tuần.
Cốm ăn với chuối tiêu. Cặp kinh điển.
Mùa thu có hồng, na, bưởi. Rất ngon.
Mùa đông có su hào, bắp cải, súp lơ. Củ quả chắc.
Mùa đông thì món nóng lên ngôi. Lẩu nấm và canh.
Dưa cải muối là món mùa đông. Chua và đưa cơm.
Tết thì nhiều nhà làm mâm chay. Nhưng quán nghỉ nhiều.
Rằm tháng giêng rất đông ở chùa. Cơm chay sẵn.
Đi đúng mùa thì ăn được đặc sản. Hỏi trước mùa nào có gì.
Chợ Hà Nội rất nhiều rau theo mùa. Mua về nấu nếu có bếp.
Ghi lại mùa nào có gì. Chuyến sau tính.
Đi ra tỉnh
Ninh Bình, Hạ Long, Sa Pa là điểm du lịch quen. Có vài quán chay.
Chùa Bái Đính và các chùa lớn có cơm chay. Hỏi trước.
Khu du lịch thì quán đắt hơn. Và ít món chay.
Thị trấn nhỏ thì gần như không có quán chay. Mang đồ khô.
Quán cơm bình dân là phương án nền. Xin rau và đậu.
Chợ huyện có đậu phụ và rau. Mua về nếu có bếp.
Homestay vùng núi nhiều nơi cho dùng bếp. Hỏi trước.
Nhờ chủ nhà nấu chay. Nhiều nơi sẵn lòng.
Mua rau ở chợ rồi nhờ nấu. Cách hay.
Trả thêm tiền cho bữa nấu riêng. Công bằng.
Vùng cao thì chuẩn bị kỹ hơn. Ít lựa chọn nhất.
Mang đủ đồ khô cho ba bữa. Bảo hiểm.
Ghi lại chỗ nào nấu được. Chuyến sau dùng lại.
Chia sẻ cho người sẽ đi. Thông tin hiếm.
Mang gì về
Cốm nếu đi vào mùa thu. Ăn trong ngày hoặc cấp đông.
Ô mai và mứt. Đặc sản Hà Nội.
Chè lam và bánh khảo. Món khô, để được lâu.
Tương bần nếu qua vùng làm tương. Gia vị quý.
Nấm hương khô vùng núi. Thơm hơn nấm đồng bằng.
Măng khô. Trữ được cả năm.
Miến dong. Đặc sản vài vùng.
Gạo nếp nương nếu lên vùng cao. Thơm riêng.
Hạt dổi và mắc khén. Gia vị vùng núi.
Trà shan tuyết. Nếu qua vùng chè.
Đọc nhãn nếu mua đồ đóng gói. Vài loại có mật ong hoặc sữa.
Hỏi cách dùng khi mua. Về nhà quên mất.
Ghi tên và cách nấu lên nhãn. Mẹo đơn giản.
Mang thứ mình biết dùng. Đừng mua vì lạ mắt.
